De zomer van 2026 ligt achter ons. Een mooi moment om terug te kijken op het verblijfstoerisme in Gelderland. Hoeveel gasten verbleven er in onze provincie? Hoe ontwikkelde het aantal overnachtingen zich ten opzichte van vorig jaar? En welke verschillen zien we tussen de verschillende typen logiesaccommodaties?
In onze eerdere zomerterugblik richtten we ons op het dagbezoek aan Gelderland. De cijfers over het verblijfstoerisme waren toen namelijk nog niet beschikbaar. Inmiddels zijn de meest recente cijfers van het CBS, tot en met augustus, bekend. Zo kunnen we nu ook terugkijken op de ontwikkelingen binnen het Gelderse verblijfstoerisme.
Aan de hand van deze cijfers vergelijken we onze eerdere zomerprognose met de daadwerkelijke ontwikkelingen in juli en augustus. Kwamen onze verwachtingen uit? Hoe verhouden de aantallen gasten en overnachtingen zich tot 2025? En welke opvallende verschillen zien we tussen de verschillende typen accommodaties?
Zomerprognose: hoe verhouden de verwachtingen zich tot de werkelijkheid?
Het doel van de prognose was om op basis van historische CBS-data een inschatting te maken van de verwachte ontwikkeling van het verblijfstoerisme in Gelderland. Door trends uit voorgaande jaren te analyseren, konden we een verwachting schetsen voor juli en augustus 2026. Hieruit kwam een vrijwel stabiel beeld naar voren, waarbij vooral de Belgische markt mogelijk onder druk zou komen te staan.
De voorlopige CBS-cijfers laten inmiddels zien dat het verblijfstoerisme zich positiever heeft ontwikkeld dan verwacht. Onze prognose bleek daarmee aan de voorzichtige kant: de daadwerkelijke groei was sterker dan we op basis van de ontwikkelingen in voorgaande jaren hadden ingeschat.
Ontwikkeling verblijfstoerisme in Gelderland
Belgische verblijfsgasten & overnachtingen
Het aantal Belgische verblijfsgasten in Gelderland is in juli en augustus 2026 met 5,3% gestegen, van 38.000 in 2025 naar 40.000 in 2026. Daarmee laat de Belgische markt een positieve ontwikkeling zien.
Binnen de verschillende verblijfstypen valt vooral de groei bij huisjesterreinen op. Het aantal Belgische gasten steeg hier met 14,3%. Ook hotels ontvingen meer Belgische gasten (+5,9%). Bij groepsaccommodaties is juist een daling zichtbaar. Door de relatief kleine aantallen zijn procentuele veranderingen binnen deze categorie minder betrouwbaar.
Het aantal Belgische overnachtingen nam met 3% toe, van 134.000 naar 138.000 overnachtingen. De hotelovernachtingen bleven vrijwel stabiel, terwijl huisjesterreinen een duidelijke groei van 13% laten zien. Bij kampeerterreinen daalde het aantal Belgische overnachtingen daarentegen met 14,3%.
De Belgische markt laat daarmee een positieve ontwikkeling zien in de zomermaanden. Zowel het aantal verblijfsgasten als het aantal overnachtingen stijgt. Vooral huisjesterreinen profiteren van deze groei, terwijl kampeerterreinen juist minder Belgische overnachtingen registreerden.
Duitse verblijfsgasten & overnachtingen
De Duitse markt laat in juli en augustus 2026 een sterke groei zien. Volgens de voorlopige CBS-cijfers steeg het aantal Duitse verblijfsgasten met 19,7%, van 142.000 in 2025 naar 170.000 in 2026. Dat betekent een toename van ongeveer 28.000 gasten.
Deze groei is zichtbaar bij vrijwel alle verblijfstypen. Vooral huisjesterreinen springen eruit, met 23,9% meer Duitse gasten. Ook hotels (+13,6%) en kampeerterreinen (+15,7%) laten een duidelijke stijging zien. Bij groepsaccommodaties is eveneens groei zichtbaar, al zijn de aantallen binnen deze categorie relatief klein.
Het aantal Duitse overnachtingen nam eveneens sterk toe, met 19,1% van 643.000 naar 766.000 overnachtingen. Dat zijn ongeveer 123.000 extra overnachtingen ten opzichte van dezelfde periode in 2025.
Huisjesterreinen laten met 23,5% de sterkste groei in Duitse overnachtingen zien. Bij hotels steeg het aantal overnachtingen met 12,2%, terwijl kampeerterreinen een groei van 11,9% registreerden.
De Duitse markt is daarmee een belangrijke aanjager van de groei van het buitenlandse verblijfstoerisme in Gelderland. Waar we vooraf een vrijwel stabiele ontwikkeling voorzagen, laten zowel het aantal gasten als het aantal overnachtingen een sterke groei zien. Dat is opvallend, zeker gezien de eerdere verwachting dat de btw-verhoging op logies de buitenlandse vraag zou kunnen afremmen.
Nederlandse verblijfsgasten & overnachtingen
De Nederlandse markt laat in juli en augustus 2026 eveneens een positieve ontwikkeling zien. Het aantal Nederlandse verblijfsgasten steeg met 5%, van 943.000 in 2025 naar 990.000 in 2026. Dat betekent een toename van ongeveer 47.000 gasten.
Per verblijfstypen zijn wel verschillen zichtbaar. Hotels ontvingen 9,1% meer Nederlandse gasten, gevolgd door groepsaccommodaties (+8%) en huisjesterreinen (+5,5%). Kampeerterreinen laten juist een lichte daling van 2,2% zien.
Het aantal Nederlandse overnachtingen bleef daarentegen vrijwel stabiel. Volgens de voorlopige CBS-cijfers daalde dit met slechts 0,1%, waardoor het totale aantal overnachtingen rond de 3,9 miljoen bleef.
Binnen de verschillende verblijfstypen lopen de ontwikkelingen uiteen. Bij hotels steeg het aantal overnachtingen met 1,6% en bij huisjesterreinen met 3,1%. Groepsaccommodaties laten juist een duidelijke daling van 11,3% zien. Ook bij kampeerterreinen nam het aantal overnachtingen af, met 2,4%.
De Nederlandse markt laat daarmee een opvallend verschil zien tussen het aantal gasten en het aantal overnachtingen. Hoewel meer Nederlanders in Gelderland verblijven, blijft het totale aantal overnachtingen vrijwel gelijk. Dit wijst op een kortere gemiddelde verblijfsduur. Vooral bij groepsaccommodaties is deze ontwikkeling zichtbaar, met meer gasten maar aanzienlijk minder overnachtingen.
Totaal overzicht ontwikkeling verblijfstoerisme
Het verblijfstoerisme in Gelderland ontwikkelt zich in 2026 aanzienlijk gunstiger dan landelijk. In de eerste acht maanden van het jaar groeide het aantal Nederlandse, Duitse en Belgische verblijfsgasten samen met 5,5%, tegenover 1,2% in heel Nederland. Ook het aantal overnachtingen nam in Gelderland toe, met 3,0%, terwijl landelijk sprake was van een lichte daling van 0,3%.
Daarmee behoort Gelderland tot de sterkste groeiers van Nederland. Voor de Nederlandse, Duitse en Belgische markt samen staat de provincie op de derde plaats bij de groei van het aantal gasten en op de tweede plaats bij de overnachtingen. Wanneer alle herkomstlanden worden meegerekend, staat Gelderland op beide onderdelen op de tweede plaats. Alleen Fryslân laat een iets sterkere groei zien.
De ontwikkeling verschilt per type logiesaccommodatie. Hotels, pensions en jeugdaccommodaties ontvingen 8,4% meer gasten en registreerden 2,2% meer overnachtingen. Huisjesterreinen laten de sterkste groei in overnachtingen zien, mede dankzij de Duitse markt. Bij kampeerterreinen daalde het aantal gasten licht, terwijl het aantal overnachtingen met 0,8% toenam. De groei vanuit Duitsland compenseerde hier de daling vanuit Nederland.
Bij groepsaccommodaties valt vooral het verschil tussen gasten en overnachtingen op. Het aantal gasten steeg met 8,6%, terwijl het aantal overnachtingen met 5,8% afnam. Dit wijst op een duidelijk kortere gemiddelde verblijfsduur.
Het algemene beeld is daarmee positief, met vooral een sterke bijdrage vanuit de Duitse markt. Tegelijkertijd groeit het aantal gasten sterker dan het aantal overnachtingen. Er verblijven dus meer mensen in Gelderland, maar gemiddeld blijven zij korter.
Sterkere groei dan verwacht, maar is dit het hele verhaal?
De zomer van 2026 heeft voor het verblijfstoerisme in Gelderland positiever uitgepakt dan vooraf verwacht, als we kijken naar het aantal gasten en overnachtingen. Deze positieve ontwikkeling zien we ook terug in de cijfers over de eerste acht maanden van 2026. Het aantal verblijfsgasten groeit sterker dan het aantal overnachtingen. Er komen dus meer gasten naar Gelderland, maar zij blijven gemiddeld korter. Vooral bij groepsaccommodaties is dit verschil duidelijk zichtbaar.
Betekent dit dat de btw-verhoging op logies weinig effect heeft gehad? Die conclusie zou te kort door de bocht zijn. De positieve provinciale cijfers betekenen niet dat iedere regio of ondernemer dezelfde groei heeft ervaren. Bovendien kunnen de hoge brandstofprijzen, het gunstige zomerweer, geopolitieke onzekerheid en bosbranden in Zuid-Europa hebben bijgedragen aan de keuze voor een vakantie dichter bij huis.
Groeicijfers vertellen niet het hele verhaal
Daarnaast zeggen de bezoekerscijfers niet alles over de financiële situatie van ondernemers. Onze regiomanagers en brancheorganisatie HISWA-RECRON zetten daar wel een belangrijke kanttekening bij. Hoewel de bezetting vaak goed is, staan de marges onder druk.
Ondernemers kunnen onder andere de btw-verhoging niet volledig doorberekenen aan hun gasten zonder dat de prijzen te hoog worden. Hogere prijzen kunnen de vraag remmen, zeker bij vakantieparken en andere accommodaties waarop het nieuwe btw-tarief van toepassing is. Daarom vangen zij een deel van de hogere belasting zelf op, wat het lastiger maakt om financieel gezond te blijven.
De financiële druk wordt onderstreept door onderzoek van adviesbureau Ginder, dat HISWA-RECRON in september 2026 publiceerde. Bij verhuur van vakantiewoningen gaat ongeveer 44% van iedere verdiende euro op aan belastingen en andere lasten. De oplopende lasten zetten niet alleen het rendement onder druk, maar beperken ook de mogelijkheden om te investeren, te vernieuwen en te verduurzamen.
